Halkımızın gıda güvenliği hakkında tedirginlikleri olduğu bu günlerde Onkoloji (Kanser Hastalıkları) Doktoru Doç. Dr. Yavuz Dizdar,
sorularımızı yanıtladı. Dizdar; soğan, patates, salça, sarımsak ve yağı içeren
5 temel besini tükettiğimiz zaman ihtiyacımızın karşılanabileceğini, hatta
bunların yanında et bile yemek zorunda kalmayacağımızı söyledi.
“EĞER
PEYNİRLER GERÇEK PEYNİR OLURSA ÇOK PAHALI OLUR.”
- -Sahte veya kalitesiz gıdaları en pahalıya
tüketen toplumlardan biriyiz. Sizce bu gıda tehlikelerinden nasıl
korunabiliriz?
YAVUZ DİZDAR: Aslında bu soru kendi içinde tartışmalıdır. Biz ne
kadar sahte gıda tüketiyoruz bilmiyorum ama bunu çok tüketen bir kesim de var
mıdır? Vardır. Ama Türk milletinin şöyle bir genel özelliği de var: Onlar
genellikle karışık şeylerden biraz uzak dururlar. Kalitesizini yerler de tağşiş
olanında iyi kötü biraz geride kalabiliyorlar çünkü çoğunluk biliyor ki hani bu
ürün aslında böyle olmaz. Mesela yapılmış köfte almıyor çünkü eğer ürün
tağşişse, bunun içerisinde de bir takım olmaması gereken şeyler bulunuyor. Nedir
mesela? Galeta Unu kullanılmış. Niye kullanılmış? Muhtemelen suyunu salmasın
diye kullanmış. Normalde köfteye galeta unu konmaz ama koymuş adam. Belli ki
onun kullanılış amacı, o endüstriyel ürünü o şekilde satarsan ve suyunu bırakan
bir köfteyi raftan tüketici alırsa bunu kimse almıyor. Suyunu salmaması lazım.
O zaman baktığında mesela beyaz etlerin altında farkındaysanız böyle peçete
gibi bir şey çıkar. Onlar ne için? Onlar da hayvandan sızan sıvıyı toplamak
için kullanılıyor. Altında damla damla görülmesin diye istiyorlar.
Bu açıdan baktığında biz çok fazla tağşiş tüketiyor
muyuz? Bilmiyorum ama şunu da söyleyeyim: Bizim bildiğimiz peynir gerçek peynir
olursa, eğer ki usulüne uygun, işte yaylada otlayan hayvanın sütünden falan
olursa birincisi çok pahalı olur. Pahalılıktan kastım bugünün parasıyla peynirin
kilosu falan 1000 liranın altında olmaz. Muhtemelen zaten şu an iyi bir
şarküteride, birkaç tane İstanbul’da biliyorum, hani beyaz peynir falan da 1200
liraya satılıyor artık. Kilosu 1200 lira. Yarım kiloluk kalıp aldığınız zaman
600 liranın altında bir şey alamazsın. Fakat kaliteli. Sen şimdi dersen ki
öbüründen yersek hastalanırız ama kalitelisini yersek hastalanmayız: Bu da
yanlış. Çünkü hastalığın etkeninin sadece yediğin yemeğin kalitesi olduğu
meselesi bir tartışma. Belki de öyle ama çok sağlıklı beslendiğini iddia edip
hasta olduğu ortaya çıkan insanlar da bulunmakta."
“BİR
İNSANIN MUTLAKA ÜRÜNÜN KOKULUSUNU YEMESİ LAZIM”
YAVUZ DİZDAR: Bir insanın maksimuma çıkabilmesi için mutlaka ürünün kalitelisini yemesi lazım. Bir ürünün kokulusunu yemesi lazım. Yani “İşkembe çok kokuyor, bilmem ne… İşkembe yemeyelim.”. Ee ne yiyelim yerine, işte hazır bilmem ne sosis alalım. O sosisin içerisinde zaten ne olduğunu bilmiyorsun aslında. İmitasyonsa, kandırmacaysa, tağşişse. Bizim millet tağşişe açıktır. Sorun yaşamaz. Bakmayın bunların “Ooo, bunca firma tağşiş yapmış, bilmem ne koymuş içine” dediklerine. Bunların da aslında gerçekten ne kadar halkta karşılık bulduğunu bilmiyorum. Yani o firmaların hiçbirinin içinde farkındaysanız bir tane bile adı bilinen marka yok. Hepsi yerel firmalar. Onların da en fazla üretim tesislerinden geliyor ya da fason üretim, kendi üretmiyor zaten. Fason olarak yaptığı için o birisi tarafından üretiliyor. Şimdi ben diyorum ki: Bana nolur bunu hazırla. Sen diyorsun ki bunun kilosu 500 TL. Abi diyorsun 500 liraya aldığım şey bak benim bakkalımın gerçek kaşar satamama öyküsüdür bu. Adamdan ben kaşarı alıyorum, hem de topluca alıyordum. Bir süre sonra bakkal dedi ki: “ben artık kaşar getirmiyorum”. “Neden?” dedim. “Benim kaşarı alış fiyatım 300 lira oldu, bunu ben bu mahallede satamam.
“SİZİN
SAĞLIKLI OLMANIZ UMURLARINDA DEĞİL”
- -Tabi asıl süreç bu tip ürünlerin
tüketiciye gelmeden önceki süreçten geçiyor. Bakanlığın test süreci çok
tartışılan bir konu. Sonuçların geç açıklanması, numune alma süreçlerine
gösterilen tepkiler… Sizce bu süreç yapılması gereken şekilde yapılıyor mu? Bakanlık
yeterli önlemleri alıyor mu?
YAVUZ DİZDAR: "İnan bana umurlarında bile değil. Her yıl kanuna göre
belli bir miktar test yapılması gerekiyor. Bir de test yapan firmalar var.
Onların da cebine para girmesi gerekiyor. O yüzden aslında bakanlığın umurunda
değil bu testlerin yapılması. Eskiden “Alo 174” gıda hattı vardı. Buraya “bunu
aldım içinden bu çıktı” diye bildirebiliyordunuz. Burayı çok takip eden olunca
ortalık bulanmaya başladı, kapattılar hattı. Sonra bu testleri yapmak durumunda
olduklarını anladılar. Ama inan bana bizim sağlığımız onların umurlarında bile
değil. Bu tetkikleri niye yapıyorlar? Niye gecikiyorlar? Niye açıklamıyorlar?
Gündeme bağlı. Sen bunu açıklarsın arada kaynar gider. Aslında sorun bu: Her
zaman açıklanıyordu. Hep tağşiş bulunuyor. Bakanlık tağşiş yapanları açıkladı,
içinde bir tane bile orijinal marka bulunmuyor."
“10
LİTRE SÜT VEREN HAYVANDAN 50 LİTRE SÜT ALIR HÂLE GETİRİYORLAR”
- -En son katılmış olduğunuz Kocaeli Kitap
Fuarı’nda “En faydalı besin diye bir şey yok. Eskisi gibi doğal gıdalar kalmadı.
Artık her şey yapaylaştı.” Sözleriniz olmuştu. Bu sözlerinizle neyi kastettiğinizi açıklayabilir misiniz?
YAVUZ DİZDAR: İnsan içinde yaşarken anlamıyor. Sen kahveyi alıyorsun, kahvenin tadını biliyorsun. Ben şimdi bunu yavaş yavaş değiştirsem, ufak ufak değiştirip en sonunda telvesiz bir şekilde “Türk Kahvesi budur” diye yuttursam, yutarsın. Çünkü zaman içinde insan fark etmiyor. Sen fark etmeden oluşan bir şey. Ben bunu yoğurtta gördüm. Yoğurt benim için çok esansiyeldir. Sadece yoğurtla yaşanabilir. Ben yaşarım sadece yoğurtla. Olayın başlangıcı şu, tarih olarak da söyleyebilirim: 5 Ocak 2010. Mutlu Tönbekici, Vatan Gazetesinde: “Ben Bodrum’a gittim geldim. Evde yoğurt vardı, 1 aydır dolapta duruyordu. Atacaktım ama önce bir baktım, açtım. Hiçbir şey olmamış. Bu nasıl bir iş.” diye bir yazı yazmış. Bunun üzerine bir süt ürünleri firması 4 tane açıklama metni yayınlamış. Mutlu Tönbekici de 4 tane köşe yazısı yazmış. Bu köşe yazıları benim önüme getirildi. Ben bunu 6 ay okudum, sonra feleğim şaştı. Çünkü adamlar o kadar ileri gitmişler ki 10 litre civarı süt veren hayvandan 45-50 litre süt alır hâle gelmiş. Bu hayvanın ırkıyla alakalı değil. Doğrudan verdiği yem ile alakalı. Hayvanı süt filtresi olarak kullanıyorlar. Sonunda hayvan 6-7 yıl sonra çökme hastalığına yakalanıyor. Sonrasında hayvan kesilmek için kasaba gidiyor. Bu sırada hayvanın iliğinden, kemiğinden sütü sömürüyorlar. Şimdi bu gıda süt olmaktan çıkmış. Ondan sonra bunu biz tağşiş, tağşiş, katıklı, karışıklı diye diyoruz ama bu olay gerçek yoğurt olmaktan çıkartıyor.
“YOĞURDUN
KÜFLENMEMESİ İÇİN BİZİM İÇİN GEREKLİ OLAN ŞEYİ İÇİNDEN ALIYORLAR, TAĞŞİŞİN
MERKEZİ BURASI”
YAVUZ DİZDAR: Ben çayı bir bardağa doldurayım sonra 1-2 gün
beklediğinde üzerinde küf gezer. Evde siz de görmüşsünüzdür. Aynı şekilde kahve
için de geçerlidir. Demek ki küfün koloni olarak içerisinde çoğalmasını
sağlayacak şeyler var bu gıdalarda. Yoğurtta bunun kat kat fazlası var. Ancak,
bir işlemle ortadan kaldırıyorlar. Tağşişin merkezi burası. İçine bir şey
karıştırmıyor, içinden bir şeyi alıyor. Aldığı için de sizin için gerekli olan
materyali aslında yoğurtla almanız gerekirken alamaz hâle geliyorsunuz. Bu ne
yapıyor mesela? Saçlarınızın diri olmasını engelliyor, bu sizin bağışıklık
sisteminizi bozuyor, cildinizin kırılgan, yırtılgan olmasına neden oluyor, bu
sizin hormon aktivitenizi engellemeye başlıyor ve sizin faaliyetlerinizde
değişiklikler olmaya başlıyor, vücudunuzun yapısı değişmeye başlıyor. Bunları
sadece iki ürünle oynayarak yapabiliyorsunuz. Ben bunu anladım.
“ŞU
5 ÜRÜN ALABİLECEĞİN HER ŞEYİ VERİR”
YAVUZ DİZDAR: Söylemek istediğim şuydu: Biz sadece soğan, patates,
salça, sarımsak bir de yağdan oluşan 5 tane ürünü zaten tükettiğimiz zaman olay
bitiyor. Yanına ister ekmek banarsın, ister makarna yersin. Ama bu 5 ürün,
aşağı yukarı alabileceğin hepsini verir. Bunun için et yemek zorunda bile
değilsin. Kaliteli bir soğanla her şey yapılabilir ama biz yemeklerde daha
fazlasını kullanıyoruz.
“ARTIK
BESİNLER ÇÜRÜYECEK OLGUNLUĞA GETİRİLMİYOR”
YAVUZ DİZDAR: Şimdi manava giriyoruz aynı tarım ilacı dükkanları
gibi kokuyor. Manavcı adam rahatsız mı oldu bilmiyorum ama sonrasında içeriye
bir tane koku makinası koydu. Küçücük dükkânın içerisinde oda kokusu gibi
kokular var, öbür kokuyu baskılamak için. Şimdi adamın bunu yapmasının sebebi
şu: Uzun raf ömrü gerekiyor. Adam roka alıyor, ıspanak alıyor mesela. Eğer 3
gün içerisinde bunların rengi sarıya dönerse hiç kimse bunları almaz. Onların
bir kısmı fire veriyor, manavcı onları atıyor zaten. Aynı şey domates için de
geçerli. Hiç çürük domates görüyor musunuz? Yok. Çünkü çürümez. Çünkü çürüyecek
olgunluğa gelmiyor ki. Niye çürüsün ki? Zaman içinde üstü mantar olabilir ama
kesinlikle çürümez. Normalde domatesin kalitelisi çürür. Son 15-20 yılın en
kaliteli domatesini Büyükada’da ikram ettiler. Orada envaiçeşit ürün varken
oradaki herkes domatesi sordu, bunu nerden getirdiniz diye. Adam dedi ki: “Biz
bunu burada yetiştirdik.”. Adam domatesi Büyükada’da, usulüne uygun
yetiştirmiş, muhteşem olmuş. Oradaki domatesi bir kere tadan, şu an yediğimiz
domatesin domates olmadığını bilecek. Mesela seradan o domatesi alamazsınız, o
şekilde almanız mümkün değil.
Sayın Doç. Dr. Yavuz Dizdar'a röportaj talebimizi kabul ettiği ve yardımcı olduğu için teşekkür ederiz.